WAT IS GROEP MAATSKAPPYE?

Artikel 1 van die Maatskappywet, 2008, (“die Wet”) omskryf ‘n groep maatskappy as twee of meer maatskappye wat verwant of onderling verwant is. ‘n Maatskappy (maatskappy A) is aan ‘n ander maatskappy (maatskappy B) verwant indien:

  • een van die maatskappye (maatskappy A of B) die ander maatskappy direk of indirek beheer, of die ander se besigheid beheer; of
  • een van die maatskappye (A of B) ‘n filiaal van die ander is.

Artikel 2(2)(a) van die Wet bepaal dat ‘n maatskappy (maatskappy A) ‘n ander maatskappy (maatskappy B) of sy besigheid beheer indien:

  • maatskappy B ‘n filiaal van maatskappy A is, of
  • maatskappy A, tesame met enige verwante of onderling verwante persoon:
    • regstreeks of onregstreeks ‘n meerderheid van die stemregte wat aan aandele van maatskappy B verbonde is, hetsy na aanleiding van ‘n aandeelhouersooreenkoms of andersins, kan uitoefen of the uitoefening daarvan kan beheer; of
    • die reg het om direkteure van die maatskappy B wat ‘n meerderheid van die stemme by ‘n direksievergadering beheer, aan te stel of te verkies, of sodanige aanstelling of verkiesing te beheer.

Artikel 3(1)(a) van die Wet bepaal dat ‘n maatskappy (maatskappy B) ‘n filiaal van ‘n ander maatskappy (maatskappy A) is, indien maatskappy A, of een of meer ander filiale van maatskappy A, of een of meer genomineerdes van maatskappy A of enige van sy filiale, alleen of in kombinasie:

  • ‘n Meerderheid van die algemene stemregte wat aan die uitgereikte aandele van daardie maatskappy verbonde is, regstreeks on onregstreeks kan uitoefen of die uitoefening daarvan kan beheer, hetsy na aanleiding van ‘n aandeelhouersooreeenkoms of andersins; of
  • Die reg het om direkteure van maatskappy B wat die meerderheid van die stemme by ‘n direksievergadering beheer, aan te stel of te verkies, of sodanige aanstelling of verkiesing te beheer.

‘n Maatskappy (maatskappy B) is ‘n volfiliaal van ‘n ander maatskappy (maatskappy A) indien al die algemene stemregte wat aan uitgereikte aandele van die maatskappy verbonde is, alleen of in enige kombinasie gehou of beheer word deur maatskappy A, een of meer van sy filiale, of een of meer van die genomineerdes van maatskappy A, een of meer van sy filiale, of een of meer van die genomineerdes van maatskappy A of enige van sy filiale.

‘n Aantal belangrike gevolge spruit uit die bestaan van ‘n groep maatskappy voort. ‘n Handeling van of ten opsigte van een besondere maatskappy kan nie slegs vir homself nie, maar vir die groep waarvan sodanige maatskappy deel vorm, gevolge meebring. Die gevolge ingevolge die Wet sluit in:

  1. Verkryging van aandele – Ingevolge artikel 48(2) van die Wet kan ‘n filiaal aandele in sy houermaatskappy verkry, mits daardie aandele nie 10% in totaal van die getal uitgereikte aandele van enige klas aandele van ‘n houermaatskappy te bowe gaan nie
  1. Direkteure se gedrag – Artikel 76 van die Wet bepaal dat ‘n direkteur van ‘n maatskappy nie sy of haar posisie as direkteur, of enige inligting verkry terwyl hy of sy in die hoedanigheid van direkteur optree, mag aanwend om hom of haar, of enige iemand anders, buiten die maatskappy of houermaatskappy of ‘n volfiliaal van sodanige maatskappy, te bevoordeel nie. ‘n Direkteur van ‘n maatskappy word verbied om inligting willens en wetens te gebruik ten einde die maatskappy, asook enige filiaal van die maatskappy, te benadeel.
  1. Vervreemding van alle bates of van die grootste gedeelte van bates of onderneming Artikel 115 van die Wet bepaal dat ‘n maatskappy nie die geheel of die grootste deel van sy bates of onderneming mag vervreem, of uitvoering mag gee aan ‘n ooreenkoms of reeks ooreenkomste om dit te vervreem nie, tensy sodanige vervreemding deur middel van ‘n spesiale besluit wat geneem is deur diegene wat daarop geregtig is, goedgekeur word tydens ‘n vergadering wat vir daardie doel belê is en waartydens daar voldoende persone wat op stemregte geregtig is en wat ten minste 25% van alle stemregte wat sodanig uitgeoefen mag word ten opsigte van die beoogde vevreemding uitoefen.
  1. Finansiële bystand – inter-maatskappylenings en bystand – Artikel 45 is nie alleen op direkteure van toepassing nie, maar ook op intra-groep verlening van bystand by wyse van lenings en waarborge. In die algemeen word ‘n spesiale besluit van aandeelhouers vereis voordat ‘n maatskappy finansiële bystand aan ‘n ander maatskappy in die groep kan verskaf.

Hierdie artikel is ‘n algemene inligtingstuk en moet nie gebruik word of op staatgemaak word as regs- of ander professionele advies nie. Geen aanspreeklikheid kan aanvaar word vir enige foute of weglatings of vir enige verlies of skade voortspruitend uit vertroue geplaas op inligting hierin vervat nie. Behoudens foute en weglatings (BFW).

KORPORATIEWE BEHEER: BESLOTE KORPORASIES

Die Maatskappywet No 71 van 2008 (“die Maatskappywet”) hou belangrike gevolge vir beslote korporasies in. Daar kan onder andere geen inkorporasie van nuwe beslote korporasies kragtens die Wet op Beslote Korporasies ná die inwerkingtreding van die Maatskappywet (1 Mei 2011) plaasvind nie en geen maatskappy kan ná 1 Mei 2011 in ’n beslote korporasie omskep word nie. Beslote korporasies wat reeds op die datum van inwerkingtreding van die Maatskappywet bestaan het, sal toegelaat word om vir ’n onbepaalde tydperk te bly voortbestaan, maar geen nuwe beslote korporasies mag tot stand gebring word nie.

’n Beslote korporasie het nie aandeelhouers nie, maar wel lede. ’n Beslote korporasie is ’n afsonderlike regspersoon en staan onafhanklik en verwyderd van sy lede. ’n Beslote korporasie kan uit een tot tien lede bestaan. Die beperking op die aantal lede in ’n beslote korporasie beklemtoon die Wetgewer se bedoeling dat beslote korporasies bestem is vir kleiner ondernemings, waar die verhoudings tussen die lede soortgelyk is aan dié van vennote.

Slegs natuurlike persone mag lede van ’n beslote korporasie wees en geen regspersone mag ’n ledebelang in ’n beslote korporasie hou nie. ’n Maatskappy of beslote korporasie kan dus nie ’n lid van ’n beslote korporasie wees nie. ’n Beslote korporasie mag wel ’n lid van ’n maatskappy of vennootskap wees en ’n beslote korporasie kan selfs die beherende aandeelhouer van ’n maatskappy word.

’n Trustee van ’n trust, hetsy ’n inter vivos of testamentêre trust kan in sy hoedanigheid as ’n trustee ’n lid van ’n beslote korporasie wees. Daar bestaan egter sekere beperkings op die toelating van ’n trustee van ’n trust inter vivos om ’n lid te wees, soos die vereiste dat geen regspersoon ’n begunstigde van sodanige trust kan wees nie.

Nuwe lede wat ná die registrasie van ’n beslote korporasie aansluit, moet hul ledebelang óf van ’n bestaande lid verkry, óf deur ’n bydrae, in die vorm van geld of ander bates, aan die korporasie maak. Die Wet maak uitdruklik voorsiening vir die vervreemding van ’n lid se belang in die geval van dood of insolvensie van ’n lid, asook waar daar op ’n ledebelang beslag gelê word en dit dan in eksekusie verkoop word. Elke vervreemding van ’n ledebelang, of deel daarvan, moet bewerkstellig word óf ingevolge die samewerkingsooreenkoms (as daar een is) óf met die instemming van al die ander lede in die vorm van ’n resolusie en die indiening van ’n CK2-dokument by die CIPC (“Companies and Intellectual Property Commision”).

Die Wet op Beslote Korporasies maak veral vir twee wyses van regsverhaal of remedies vir lede onderling teen mekaar voorsiening, naamlik a) die beëindiging van die betrokke lid se lidmaatskap deur ’n hofbevel ingevolge artikel 36; en b) bystand van die hof waar ’n lid of lede skuldig was aan onredelike benadelende optrede ingevolge artikel 49.

Ingevolge die Wet op Beslote Korporasies het lede twee spesifieke pligte teenoor beslote korporasies, naamlik, a) ’n vertrouensplig; en b) ’n sorgsaamheids- en vaardigheidsplig.

Hierdie is ‘n algemene inligtingstuk en moet gevolglik nie as regs- of ander professionele advies benut word nie. Geen aanspreeklikheid kan aanvaar word vir enige foute of weglatings of enige skade of verlies wat volg uit die gebruik van enige inligting hierin vervat nie. Kontak altyd u regsadviseur vir spesifieke en toegepaste advies. (E&OE)